Πριν λίγο, στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ, ολοκληρώθηκε η Συνέντευξη Τύπου της Ένωσης Ελληνικού Ντοκιμαντέρ και της Πρωτοβουλίας «Ο Πολιτισμός Απών» με αίτημα την ενίσχυση του ελληνικού ντοκιμαντέρ και του πολιτιστικού περιεχομένου στη Δημόσια Τηλεόραση που συρρικνώθηκε δραματικά εξαιτίας της μετατροπής της ΕΡΤ2 σε κανάλι αποκλειστικά αθλητικού χαρακτήρα.
Στη συνεντευξη τύπου μίλησαν οι: Φωτεινή Οικονομοπούλου (παραγωγός ντοκιμαντέρ, Πρόεδρος ΕΕΝ), Μαρίνα Δανέζη (παραγωγός & σκηνοθέτρια ντοκιμαντέρ, Αντιπρόεδρος ΕΕΝ) και Κυριάκος Αγγελάκος (σκηνοθέτης, Γραμματέας ΕΕΝ).
Η Πρωτοβουλία «Ο Πολιτισμός Απών» διεκδικεί:
· Την παραγωγή ελληνικών σειρών δημιουργικού ντοκιμαντέρ και εκπομπών πολιτιστικού
περιεχομένου.
· Τη δημιουργία ζωνών ντοκιμαντέρ σε όλα τα κανάλια της ΕΡΤ με ποσόστωση ανάλογη των
ευρωπαϊκών δημοσίων τηλεοράσεων.
· Την παραγωγή εξειδικευμένων ντοκιμαντέρ για την ιστορία, τη φυσική ιστορία, την επιστήμη
και τις τέχνες.
· Την παραγωγή πρωτότυπου Πολιτιστικού Περιεχομένου για την πλατφόρμα του ERTFLIX
· Τη δημιουργία Προγράμματος MicroDoc αντίστοιχου με το Μicrofilm προς ενίσχυση των νεων
δημιουργων
· Την άμεση ενεργοποίηση του Τμήματος Συμπαραγωγών
· Την μετατροπή του καναλιού ΕΡΤ2 Sport σε ΕΡΤ2 Culture.
Ήδη έχουν συγκεντρωθεί περισσότερες από 2000 υπογραφές, ανθρώπων της Τέχνης και του Πολιτισμού, διανοούμενων, πανεπιστημιακών, δημοσιογράφων και πλήθος φιλότεχνων συμπολιτών μας.
Διαβάστε ακολούθως Δηλώσεις:
Φωτεινή Οικονομοπούλου: «Το ντοκιμαντέρ δεν είναι μόνο μια μορφή τέχνης· είναι ένας τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία κατανοεί τον εαυτό της…..Καταγράψαμε το πρόγραμμα της ΕΡΤ1 και της ΕΡΤ3 για τρεις μήνες, όχι από διάθεση αντιπαράθεσης αλλά από ανάγκη να δούμε αν η συρρίκνωση της παραγωγής ελληνικού ντοκιμαντέρ αντανακλάται σε πραγματικά δεδομένα.»
Μαρίνα Δανέζη: «Η ΕΡΤ δεν είναι απλώς ένας τηλεοπτικός οργανισμός· είναι το εθνικό οπτικοακουστικό αρχείο και η οπτική μνήμη της κοινωνίας. Αν η πραγματικότητα δεν καταγράφεται σήμερα, δημιουργείται ένα ιστορικό κενό που δεν μπορεί να αναπληρωθεί αύριο.»
Κυριάκος Αγγελάκος: «Ο πολιτισμός δεν μπορεί να κρίνεται με όρους τηλεθέασης. Αποτελεί υποχρέωση της Δημόσιας Τηλεόρασης και βασικό στοιχείο του θεσμικού της ρόλου.»
- Ποιοι είμαστε
Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ (Hellas Doc)
Η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ (Hellas Doc) είναι επαγγελματικός οργανισμός που εκπροσωπεί δημιουργούς και επαγγελματίες του δημιουργικού ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα.
Ιδρύθηκε το 2013 με στόχο:
- την ενίσχυση της παραγωγής ελληνικού ντοκιμαντέρ
- την προβολή και διεθνή παρουσία του
- την ανάπτυξη της κοινότητας των δημιουργών
- τη συνεργασία με φεστιβάλ και οργανισμούς στην Ελλάδα και το εξωτερικό
Μέσα από δράσεις δικτύωσης, εκπαιδευτικά προγράμματα και διεθνείς συνεργασίες, προωθεί το ελληνικό ντοκιμαντέρ στο παγκόσμιο περιβάλλον.
- Η Πρωτοβουλία «Ο Πολιτισμός Απών»
Η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ εκφράζει τον έντονο προβληματισμό της για τον περιορισμό του πολιτιστικού περιεχομένου στη Δημόσια Τηλεόραση και ειδικότερα για τη μετατροπή της ΕΡΤ2 σε κανάλι αποκλειστικά αθλητικού χαρακτήρα.
Η Δημόσια Τηλεόραση δεν είναι ένας ακόμη τηλεοπτικός φορέας.
Είναι θεσμός με αποστολή:
- να υπηρετεί το σύνολο της κοινωνίας
- να διασφαλίζει τον πλουραλισμό
- να καταγράφει τη συλλογική μνήμη
- να δίνει βήμα στον πολιτισμό και τη σύγχρονη δημιουργία
Η απουσία ελληνικών ντοκιμαντέρ και εκπομπών πολιτισμού περιορίζει τη δυνατότητα της κοινωνίας να βλέπει και να αναστοχάζεται τον εαυτό της μέσα από την τέχνη, την ιστορία και τη σκέψη.
Σε όλες τις ευρωπαϊκές δημόσιες τηλεοράσεις, το ντοκιμαντέρ αποτελεί βασικό πυλώνα προγράμματος. Με τη μετατροπή της ΕΡΤ2 σε αθλητικό κανάλι, ο ελληνικός πολιτισμός εξορίζεται από τη Δημόσια Τηλεόραση.
Ο πολιτισμός δεν μετριέται σε ποσοστά τηλεθέασης.
Αποτελεί δημόσιο αγαθό και θεμελιώδες στοιχείο της αποστολής της Δημόσιας Τηλεόρασης.
Όπως σημειώνει ο δημιουργός ντοκιμαντέρ Patricio Guzmán: «Μια χώρα χωρίς ντοκιμαντέρ είναι σαν μια οικογένεια χωρίς φωτογραφικό άλμπουμ». Χωρίς καταγραφή της σύγχρονης πραγματικότητας, μια κοινωνία χάνει τη συλλογική της μνήμη. Το αρχείο της ΕΡΤ αποτελεί την πλουσιότερη ελληνική οπτικοακουστική κληρονομιά. Η απουσία νέων ελληνικών ντοκιμαντέρ διακόπτει αυτή τη συνέχεια και θα έχει επιπτώσεις στις επόμενες γενιές.
Ο πολιτισμός είναι απών — οι δημιουργοί είναι παρόντες.
Καλούμε τη διοίκηση της ΕΡΤ και τους αρμόδιους φορείς να επανεξετάσουν τον ρόλο της Δημόσιας Τηλεόρασης, διασφαλίζοντας ουσιαστικό χώρο για τον ελληνικό πολιτισμό.
Διεκδικούμε:
- Την παραγωγή ελληνικών σειρών δημιουργικού ντοκιμαντέρ και εκπομπών πολιτιστικού περιεχομένου.
- Την παραγωγή εξειδικευμένων ντοκιμαντέρ για την ιστορία, τη φυσική ιστορία, την επιστήμη, τις τέχνες.
- Τη δημιουργία ζωνών ντοκιμαντέρ σε όλα τα κανάλια της ΕΡΤ με ποσόστωση ανάλογη των ευρωπαϊκών δημόσιων τηλεοράσεων.
- Την παραγωγή πρωτότυπου Πολιτιστικού Περιεχομένου για την Πλατφόρμα του ERTFLIX
- Τη δημιουργία Προγράμματος MicroDoc αντίστοιχου με το Μicrofilm
- Την άμεση ενίσχυση του υποστελλομένου Τμήματος Συμπαραγωγών
- Την μετατροπή του καναλιού ΕΡΤ2 Sport σε ΕΡΤ2 Culture.
Η Πρωτοβουλία απευθύνεται σε όλους τους πολίτες που επιθυμούν μια σύγχρονη, πολυφωνική δημόσια τηλεόραση.
Εδώ το αναλυτικό κείμενο της Πρωτοβουλίας
- Έρευνα & Στατιστικά Στοιχεία
Η Ένωση πραγματοποίησε καταγραφή του προγράμματος της ΕΡΤ1 και της ΕΡΤ3 για την περίοδο Νοέμβριος 2025 – Ιανουάριος 2026, προκειμένου να εξεταστεί αντικειμενικά η παρουσία του ελληνικού ντοκιμαντέρ.
ΕΡΤ3
- Νοέμβριος 2025: 40% ντοκιμαντέρ
◦ 32% ξένο πρόγραμμα
◦ 8% ελληνικής παραγωγής
- Δεκέμβριος 2025: 37% ντοκιμαντέρ
◦ 31% ξένο πρόγραμμα
◦ 6% ελληνικής παραγωγής
- Ιανουάριος 2026: 38% ντοκιμαντέρ
◦ 29% ξένο πρόγραμμα
◦ 9% ελληνικής παραγωγής
ΕΡΤ1
- Νοέμβριος: 9 επεισόδια ντοκιμαντέρ / 486 συνολικά
- Δεκέμβριος: 10 / 488
- Ιανουάριος: 11 / 459
Συνολικά
- Ελληνικές σειρές ντοκιμαντέρ: 1,9% του συνολικού προγράμματος της Δημόσιας Τηλεόρασης.
- Προϋπολογισμός για εγκεκριμένα προγράμματα σειρών ελληνικού ντοκιμαντέρ: 3,6%
Πρόσβαση στα Στατιστικά
ereyna-statistika-stoixeia-eyrwpaiko-topio-o-politismos-apwn-02032026- Η θέση του ντοκιμαντέρ στην Ευρώπη
Στην Ευρώπη το ντοκιμαντέρ αποτελεί βασικό πυλώνα δημόσιου περιεχομένου.
- Το ARTE διαθέτει περίπου 40% περιεχομένου ντοκιμαντέρ
- Στη Γαλλία το μερίδιο ντοκιμαντέρ φτάνει το 16,3%
- Στη Γερμανία δημόσια κανάλια διατηρούν ποσοστά ~13%
- Η RAI και η Rai Cultura ενσωματώνουν συστηματικά τεκμηριωτικό περιεχόμενο
- Στην Ελβετία το ντοκιμαντέρ αποτελεί βασικό στοιχείο προγράμματος
Σε αντίθεση, στην Ελλάδα ο χώρος παραμένει δυσανάλογα μικρός, επηρεάζοντας παραγωγή, ορατότητα και συμπαραγωγές.
Πρόσβαση σε περισσότερα για την θέση του ντοκιμαντέρ στην Ευρώπη
ereyna-statistika-stoixeia-eyrwpaiko-topio-o-politismos-apwn-02032026- Ιστορικός Ρόλος του Πολιτισμού στην ΕΡΤ
Η ΕΡΤ2 υπήρξε επί δεκαετίες χώρος πολιτισμού και ντοκιμαντέρ.
Η απουσία πολιτιστικών εκπομπών σήμερα δημιουργεί κενό πολυφωνίας.
Ιστορικές σειρές όπως: Παρασκήνιο, Μονόγραμμα, Εποχές και Συγγραφείς, Πανόραμα του Αιώνα διαμόρφωσαν τη φυσιογνωμία της Δημόσιας Τηλεόρασης και εκπαίδευσαν γενιές δημιουργών.
Το ερώτημα είναι σαφές: Πώς θα είναι η Δημόσια Τηλεόραση χωρίς πολιτισμό;
- Το οπτικοακουστικό αρχείο & το μέλλον
Η ΕΡΤ αποτελεί το εθνικό οπτικοακουστικό αρχείο της χώρας.
Η μη παραγωγή σήμερα συνεπάγεται:
- απώλεια καταγραφής της σύγχρονης πολιτιστικής ζωής
- αποδυνάμωση της συλλογικής μνήμης
- διακοπή ιστορικής συνέχειας
- αποδυνάμωση της εγχώριας δημιουργικής βιομηχανίας
Η μίσθωση ξένου προγράμματος δεν δημιουργεί εθνικό οπτικοακουστικό κεφάλαιο.
Ό,τι δεν καταγράφεται σήμερα, χάνεται οριστικά αύριο.
- Θεσμικός Διάλογος & Δημόσια Στήριξη
Το 2025 πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τη διοίκηση προγράμματος της ΕΡΤ όπου κατατέθηκαν προτάσεις για την ενίσχυση του ντοκιμαντέρ.
Η Πρωτοβουλία δεν στέκεται απέναντι στην ΕΡΤ.
Στόχος είναι ένας ουσιαστικός θεσμικός διάλογος.
Στην καμπάνια συμμετέχουν προσωπικότητες του πολιτισμού:
Λένα Διβάνη, συγγραφέας: «Λατρεύω το ντοκιμαντέρ. Τα ντοκιμαντέρ συγκροτούν τη συλλογική ιστορική μνήμη.»
Χρήστος Στέργιογλου, ηθοποιός: «Δεν έχω πρόβλημα με το σώμα να είναι υγιές — αλλά ο νους να μην παραμείνει ασθενής.»
Φοίβος Δεληβοριάς, μουσικός: «Δεν μπορώ να καταλάβω τι οδήγησε στην απόφαση η ΕΡΤ2 να είναι ένα κανάλι μόνο αθλητικών.»
Γιάννης Τσορτέκης, ηθοποιός: «Το να από-επενδύει στον πολιτισμό η κρατική τηλεόραση είναι ένα μείζον θέμα για τις επόμενες γενιές.»
Φορείς που στηρίζουν την Πρωτοβουλία
Την πρωτοβουλία στηρίζουν φορείς του οπτικοακουστικού και πολιτιστικού χώρου, μεταξύ των οποίων:
- ΕΣΠΕΚ (Ένωση Σκηνοθετών Παραγωγών Ελληνικού Κινηματογράφου)
- Ένωση Σκηνοθετών Δημιουργών Οπτικοακουστικών & Παραστατικών Τεχνών
- ΕΤΕΚΤ (Ένωση Τεχνικών Ελληνικού Κινηματογράφου & Τηλεόρασης)
- Ισοκράτης (Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Πνευματικών Δικαιωμάτων)
- Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου
- Κέντρο Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας
Η πρωτοβουλία έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 2.000 υπογραφές.
Ενδεικτικά ονόματα υπογραφόντων ανά επάγγελμα
Αλφαβητική λίστα όλων των υπογραφόντων έως 2 Μαρτίου 2026
lista-synolikown-ypografwn-o-politismos-apwn-02032026Διαβάστε ακολούθως την Ομιλία της κας. Φωτεινής Οικονομοπούλου, Προέδρου της ΕΕΝ:
Η σημερινή παρουσίαση θα γίνει από τρία μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ελληνικού Ντοκιμαντέρ, από εμένα που ονομάζομαι Φωτεινή Οικονομοπούλου και είμαι η Πρόεδρος της Ένωσης, την Μαρίνα Δανέζη την Αντιπροέδρο της Ένωσης και τον Κυριάκο Αγγελάκο τον Γενικό Γραμματέα της Ένωσης.
Η Πρωτοβουλία «Ο Πολιτισμός Απών» δεν ξεκίνησε από διάθεση σύγκρουσης. Ξεκίνησε από μια βαθιά, κοινή αγάπη. Από ανθρώπους που υπηρετούν το ντοκιμαντέρ εδώ και χρόνια δημιουργούς, παραγωγούς, τεχνικούς και που ένιωσαν ότι χάνεται κάτι ουσιαστικό. Πολύ γρήγορα, αυτή η αγωνία ξεπέρασε τα όρια του δικού μας χώρου και εκδηλώθηκε από ανθρώπους του ευρύτερου πολιτιστικού φάσματος.
Δύο ήταν οι κινητήριες δυνάμεις μας: η αγάπη για το ντοκιμαντέρ και η αγάπη για τη Δημόσια Τηλεόραση. Για την ΕΡΤ που επί εξήντα χρόνια υπήρξε χώρος πολιτισμού, μνήμης και δημιουργίας. Για την ΕΡΤ που κατέγραψε τη σύγχρονη Ελλάδα και τους ανθρώπους της.
Σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε μια βαθιά μεταβολή: η ΕΡΤ2, ένα κανάλι με ιστορία ως πολιτιστικό σημείο αναφοράς, μετατρέπεται σε μονοθεματικό αθλητικό κανάλι. Παράλληλα, η παραγωγή ελληνικού ντοκιμαντέρ και πολιτιστικού περιεχομένου συρρικνώνεται. Αυτό δεν είναι απλώς μια αλλαγή προγράμματος. Είναι μια αλλαγή προσανατολισμού.
Η Δημόσια Τηλεόραση δεν είναι μία ακόμη τηλεοπτική επιλογή. Είναι κοινό αγαθό. Έχει συνταγματική και κοινωνική αποστολή: να διασφαλίζει την πολυφωνία, να προβάλλει τα έργα του λόγου και της τέχνης, να συμβάλλει στην πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας.
Ο Πολιτισμός δεν μετριέται σε ποσοστά τηλεθέασης. Είναι η μνήμη μας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία βλέπει τον εαυτό της, καταγράφει την ιστορία της, αναστοχάζεται το παρόν της. Αν σταματήσει η καταγραφή, δημιουργείται ένα κενό. Ένα κενό που δεν θα καλυφθεί αργότερα. Το πολύτιμο αρχείο της ΕΡΤ χτίστηκε πάνω στην δουλειά πολλών Ελλήνων δημιουργών που κατέγραψαν τον πολιτισμό, τα μεγάλα γεγονότα αλλά και την καθημερινότητα των ανθρώπων. Δεν μπορούμε να διακόψουμε αυτή τη συνέχεια.
Η Πρωτοβουλία μας δεν είναι μια άρνηση. Είναι μια πρόταση. Ζητάμε παραγωγή ελληνικών σειρών ντοκιμαντέρ, ζώνες πολιτιστικού περιεχομένου, ενίσχυση νέων δημιουργών, ενεργοποίηση συμπαραγωγών. Ζητάμε η Δημόσια Τηλεόραση να παραμείνει χώρος δημιουργίας και όχι απουσίας.
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Σε όλη την Ευρώπη, το ντοκιμαντέρ δεν είναι περιθώριο. Είναι πυλώνας.
Στο ARTE, το κορυφαίο πολιτιστικό κανάλι Γαλλίας–Γερμανίας, περίπου το 40% του προγράμματος είναι ντοκιμαντέρ. Στη Γαλλία, το είδος καταλαμβάνει διψήφιο ποσοστό στο συνολικό τηλεοπτικό τοπίο. Στη Γερμανία, ακόμη και τα περιφερειακά δημόσια κανάλια διατηρούν σταθερές ζώνες ντοκιμαντέρ με σημαντικά ποσοστά στο πρόγραμμά τους.
Στην Ιταλία, η RAI ενσωματώνει ντοκιμαντέρ και docufiction στα βασικά της κανάλια, ενώ στην Ελβετία η δημόσια τηλεόραση διαθέτει οργανωμένες δομές και ψηφιακές πλατφόρμες όπου το ντοκιμαντέρ είναι κεντρικό περιεχόμενο — όχι συμπλήρωμα.
Δηλαδή τι βλέπουμε;
Ότι σε όλη την Ευρώπη ο Πολιτισμός και το Ντοκιμαντέρ θεωρούνται δημόσιο αγαθό. Έχουν ζώνες, έχουν στρατηγική, έχουν επενδύσεις, έχουν συμπαραγωγές.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν υπάρχουν δημιουργοί. Υπάρχουν.
Δεν είναι αν υπάρχουν ιστορίες. Υπάρχουν — και μάλιστα δυνατές.
Το ερώτημα είναι αν η δημόσια τηλεόραση θα σταθεί στο ύψος του ευρωπαϊκού της ρόλου.
ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Η Ένωσή μας προχώρησε σε μια συστηματική καταγραφή του προγράμματος της ΕΡΤ1 και της ΕΡΤ3 για μια περίοδο τριών μηνών από τον Νοέμβριο του 2025 έως και τον Ιανουάριο του 2026. Δεν το κάναμε από διάθεση αντιπαράθεσης. Το κάναμε από ανάγκη. Από την ανάγκη να κατανοήσουμε αν αυτό που βιώνουμε καθημερινά η αίσθηση συρρίκνωσης της παραγωγής ελληνικού ντοκιμαντέρ στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα.
Η εμπειρία των μελών μας είναι κοινή: ένα σημαντικό ποσοστό δημιουργών, παραγωγών και τεχνικών στον χώρο του ντοκιμαντέρ δεν εργάζεται. Και δεν εργάζεται κυρίως σε παραγωγές της ΕΡΤ που παραδοσιακά αποτελεί τον βασικό χώρο παραγωγής ελληνικού ντοκιμαντέρ.
Θέλαμε, λοιπόν, να δούμε αν το αίσθημα αυτό είναι υποκειμενικό ή αν αποτυπώνεται αντικειμενικά στο πρόγραμμα. Τα στοιχεία που προέκυψαν δεν είναι εντυπώσεις. Είναι αριθμοί. Και οι αριθμοί δεν αμφισβητούνται. Πολλοί έχουν πει ότι τα στοιχεία είναι αμείλικτα και αμετάκλητα γιατί καθρεφτίζουν την πραγματικότητα. Η καταγραφή έδειξε περιορισμένη παρουσία ελληνικών σειρών ντοκιμαντέρ. Για αυτό και τα στοιχεία είναι σημαντικά. Γιατί δεν μιλούν για πρόσωπα. Μιλούν για κατεύθυνση. Δεν μιλούν για συγκυρία. Μιλούν για τάση. Και η τάση αυτή μας ανησυχεί βαθιά.
Το ντοκιμαντέρ δεν είναι μόνο μια μορφή τέχνης· είναι ένας τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία κατανοεί τον εαυτό της.
Διατηρούν τη συλλογική μνήμη, αμφισβητούν αφηγήσεις και δίνουν φωνή σε ιστορίες που διαφορετικά θα έμεναν αόρατες.
Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι δημιουργοί ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα έχουν τον χώρο, τα μέσα και την ελευθερία να αφηγούνται τις ιστορίες που αξίζει να ακουστούν.
Διαβάστε ακολούθως την Ομιλία της κας. Μαρίνας Δανέζη, Αντιπροέδρου της ΕΕΝ
Θα ήθελα να ξεκινήσω αποσαφηνίζοντας ότι ο χώρος του ελληνικού ντοκιμαντέρ επέλεξε εξαρχής τον θεσμικό δρόμο.
Σε αντίθεση με όσα έχουν ειπωθεί περί μη διατύπωσης αιτημάτων, πραγματοποιήθηκαν επίσημες συναντήσεις τον Ιούλιο και τον Οκτώβριο του 2025 με τη Γενική Διευθύντρια Προγράμματος κα Μαρία Κοζάκου και τη Διευθύντρια Προγράμματος κα Τζένη Βαφάκου. Σε αυτές καταθέσαμε αναλυτικά τους προβληματισμούς και τις προτάσεις μας για τη θέση του ελληνικού ντοκιμαντέρ και του πολιτισμού στη δημόσια τηλεόραση.
Παρά τις καθησυχαστικές τοποθετήσεις, δεν υπήρξε συγκεκριμένη απάντηση ούτε δρομολογήθηκαν λύσεις.
Μετά τη συγκρότηση της Πρωτοβουλίας «Πολιτισμός Απών», αποστείλαμε εγγράφως τα αιτήματά μας, ζητώντας επίσημη γραπτή τοποθέτηση, η οποία έως σήμερα δεν έχει δοθεί.
Παράλληλα ζητήσαμε τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν δημόσια από τη διοίκηση της ΕΡΤ στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ καθώς δεν συμφωνούν με τα δεδομένα που τηρεί η Ένωση. Και σε αυτό το αίτημα δεν υπήρξε ανταπόκριση.
Η δημόσια διατύπωση των θέσεών μας κατέστη αναγκαία όταν εξαντλήθηκαν τα θεσμικά περιθώρια επικοινωνίας.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια σταδιακή μεταβολή της παρουσίας του πολιτισμού στη δημόσια τηλεόραση.
Οι αλλαγές ξεκίνησαν ήδη από το 2022, όταν η ΕΡΤ2 μετατράπηκε ουσιαστικά σε κανάλι αρχείου, χάνοντας ρόλο και τηλεθέαση. Ακολούθησε η αλλαγή χαρακτήρα της και η μεταφορά του πολιτιστικού περιεχομένου στην ΕΡΤ3.
Ωστόσο, το πρόγραμμα της ΕΡΤ3 δεν μπορεί να καλύψει το κενό. Αντί για συστηματική παρουσία ελληνικού ντοκιμαντέρ, προβάλλονται συχνά πακέτα ξένων παραγωγών από διεθνείς διανομείς, ενώ το ελληνικό έργο απουσιάζει από μια σταθερή και ορατή ζώνη.
Την ίδια στιγμή, μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις μεταδίδονται από την ΕΡΤ1 και όχι από το αθλητικό κανάλι, γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη συνολική στρατηγική προγραμματισμού.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ανησυχίες του κλάδου εντάθηκαν.
Το τελευταίο εξάμηνο δεχθήκαμε δεκάδες μηνύματα από δημιουργούς και επαγγελματίες, με κορύφωση των αντιδράσεων μετά την αιφνιδιαστική μετατροπή της ΕΡΤ2 σε αθλητικό κανάλι.
Σε σύντομο χρονικό διάστημα συγκεντρώθηκαν περισσότερες από 2.000 υπογραφές, ενώ στήριξη εξέφρασαν επαγγελματικοί και πολιτιστικοί φορείς, όπως η ΕΣΠΕΚ, ο Ισοκράτης και….
Οι επιπτώσεις αφορούν ολόκληρη την αλυσίδα της οπτικοακουστικής παραγωγής:
δημιουργούς, τεχνικούς, ερευνητές, μουσικούς, αρχειονόμους και νέους επαγγελματίες.
Υπό αυτές τις συνθήκες δημιουργήθηκε η Πρωτοβουλία «Πολιτισμός Απών».
Κατά τις θεσμικές συναντήσεις οι διαβεβαιώσεις υπήρξαν καθησυχαστικές, χωρίς να προαναγγελθούν οι αλλαγές που τελικά εφαρμόστηκαν. Η μεταφορά του πολιτισμού στην ΕΡΤ3 δεν αποτυπώθηκε σε νέο πρόγραμμα ή αναθέσεις, ενώ η πλειονότητα του περιεχομένου παραμένει επαναλήψεις και αγορασμένα πακέτα.
Η Πρωτοβουλία γεννήθηκε ως ανάγκη συλλογικής έκφρασης και αγκαλιάστηκε άμεσα από την κοινότητα του πολιτισμού.
Θέλω να τονίσω ότι δεν στεκόμαστε απέναντι στην ΕΡΤ.
Η ΕΡΤ είναι το σπίτι μας.
Ζητούμε έναν θεσμικό διάλογο βασισμένο σε συγκεκριμένα στοιχεία, ώστε η συζήτηση να είναι γόνιμη και τεκμηριωμένη.
Στόχος μας είναι να διασφαλιστεί ότι η δημόσια τηλεόραση θα συνεχίσει να αποτελεί χώρο δημιουργίας, μνήμης και σύγχρονης πολιτιστικής έκφρασης.
Είμαστε εδώ για να συμβάλουμε σε λύσεις — με διάλογο, τεκμηρίωση.
Το οπτικοακουστικό αρχείο & οι συνέπειες της μη παραγωγής
Θα ήθελα να σταθώ σε μια διάσταση που συχνά υποτιμάται: το οπτικοακουστικό αρχείο.
Η ΕΡΤ δεν είναι απλώς ένας τηλεοπτικός φορέας. Αποτελεί το εθνικό οπτικοακουστικό αρχείο της χώρας — την οπτική μνήμη της κοινωνίας μας. Μέσα από ντοκιμαντέρ και πολιτιστικές εκπομπές καταγράφονται η πολιτιστική ζωή, οι κοινωνικές αλλαγές και οι δημιουργοί κάθε εποχής.
Αν αυτή η καταγραφή δεν γίνεται σήμερα, δεν θα υπάρχει αύριο.
Η απουσία σύγχρονης παραγωγής δεν δημιουργεί μόνο τηλεοπτικό κενό· δημιουργεί ιστορικό κενό. Η μνήμη δεν μπορεί να ανακατασκευαστεί εκ των υστέρων — καταγράφεται τη στιγμή που συμβαίνει.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μετατόπιση από την παραγωγή προς τη μίσθωση έτοιμου προγράμματος από ξένους διανομείς. Η πρακτική αυτή μπορεί να καλύπτει βραχυπρόθεσμες ανάγκες προγράμματος, δεν δημιουργεί όμως εθνικό οπτικοακουστικό κεφάλαιο. Το υλικό αυτό δεν ανήκει στη χώρα και δεν καταγράφει τη δική μας πραγματικότητα.
Αντίθετα, η πρωτότυπη παραγωγή παραμένει στο αρχείο και αποκτά διαχρονική αξία.
Υπάρχει και μια επιχειρησιακή διάσταση: η μίσθωση προγράμματος δεν είναι απαραίτητα οικονομικότερη λύση. Ενδεικτικά, το κόστος μίσθωσης για μία μόνο προβολή μιας παλαιότερης ταινίας μπορεί να προσεγγίζει το κόστος παραγωγής ενός επεισοδίου πρωτότυπης σειράς ντοκιμαντέρ. Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο οικονομικό — είναι ζήτημα στρατηγικής επιλογής.
Η μη παραγωγή σήμερα σημαίνει:
- απώλεια καταγραφής της σύγχρονης πολιτιστικής ζωής
- αποδυνάμωση του εθνικού οπτικοακουστικού αρχείου
- διακοπή της ιστορικής συνέχειας
- αποδυνάμωση της εγχώριας δημιουργικής βιομηχανίας
Σε λίγα χρόνια, το κενό αυτό δεν θα μπορεί να αναπληρωθεί.
Η δημόσια τηλεόραση είναι θεσμός πολιτιστικής μνήμης.
Η επένδυση στην πρωτότυπη παραγωγή δεν είναι πολυτέλεια — είναι ευθύνη απέναντι στο μέλλον.
Γιατί αυτό που δεν καταγράφεται σήμερα, χάνεται οριστικά αύριο.
Διαβάστε ακολούθως την Ομιλία του κου. Κυριάκου Αγγελάκου, Γραμματέα της ΕΕΝ:
H ΕΡΤ 2 για μας ήταν πάντα ένα κανάλι Πολιτισμού και ας μην λεγόταν ERT Culture.
Εκεί προβάλλονταν οι περισσότερες σειρές ντοκιμαντέρ, εκεί και οι εκπομπές πολιτισμού.
Η πρόσφατη μετατροπή της ΕΡΤ2 σε ΕΡΤ ΣΠΟΡ αφαίρεσε τη δυνατότητα παραγωγής από τους επαγγελματίες του κλάδου και από τους τηλεθεατές την επαφή με τον Πολιτισμό.
Ένας κρίσιμος τηλεοπτικός χώρος παραγωγής ελληνικών ντοκιμαντέρ χάθηκε και η προβολή του Πολιτισμού από τη Δημόσια Τηλεόραση συρρικνώθηκε.
Αν αναζητήσετε στην ΕΡΤ εκπομπές για το Βιβλίο, το Θέατρο, τον Κινηματογράφο, το χορό, τη σύγχρονη δημιουργία, δεν θα βρείτε καμία.
Η ΕΡΤ έχασε την πολυφωνία της, ο κρίσιμος πυλώνας του Πολιτισμού συρρικνώθηκε και βιώνουμε την απαρχή ενός δυστοπικού μέλλοντος εάν αυτή η κατάσταση συνεχιστεί.
Ξεκινήσαμε την Πρωτοβουλία, “Ο Πολιτισμός Απών” για ν’αλλάξουμε αυτήν την κατάσταση και αφού εξαντλήσαμε τα περιθώρια διαλόγου με την Γενική Διεύθυνση Προγράμματος της ΕΡΤ χωρίς να υπάρξει καμία ανταπόκριση. Βρεθήκαμε προ ειλημμένων αποφάσεων και αιφνιδιαστήκαμε από τετελεσμένες καταστάσεις.
Θεωρούμε ότι ο Πολιτισμός, η παραγωγή και η προβολή ντοκιμαντέρ που τον αποτυπώνουν, δεν είναι στη διακριτική ευχέρεια της εκάστοτε Διοίκησης της ΕΡΤ, είναι υποχρέωση της Δημόσιας τηλεόρασης όπως ορίζει ρητά το άρθρο 15 του Συντάγματος.
Πριν λίγες μέρες η ΕΡΤ γιόρτασε τα 60 χρόνια λειτουργίας της. Αν είδατε το τηλεοπτικό αφιέρωμα που προβλήθηκε, θα διαπιστώσατε ότι εκτός από την ειδησεογραφία, τη μυθοπλασία και τα αθλητικά, ένα πολύ μεγάλο μέρος του αφιερώματος αναφέρθηκε σε κάποιες σειρές Πολιτισμού και σε σειρές ντοκιμαντέρ.
Στο αφιέρωμα εμφανίστηκαν μερικές από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού. Από τον Σεφέρη και τον Ελύτη μέχρι τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Χατζιδάκι, τον Σαββόπουλο, τον Μικρούτσικο, τον Τσιτσάνη, τη Μελίνα, τον Σινόπουλο, τον Σαχτούρη και πολλούς άλλους. Επίσης αναφέρθηκαν ιστορικές σειρές ντοκιμαντέρ, όπως το ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ (από το 1976- 2013) το Μονόγραμμα κλπ. Μπορείτε να φανταστείτε ένα αφιέρωμα στην Δημόσια Τηλεόραση όπου όλα αυτά τα πρόσωπα και οι εκπομπές δεν θα υπήρχαν; Πως θα ήταν η ΕΡΤ αν μετά την πτώση της Δικτατορίας η τότε Διοίκηση της δεν αποφάσιζε να εγκρίνει πολιτιστικές εκπομπές και ντοκιμαντέρς Πως θα ηταν η Δημόσια Τηλεόραση χωρίς Πολιτισμό;
Η ΕΡΤ πριν από 50 χρόνια δημιούργησε μια παράδοση. Το ελληνικό ντοκιμαντέρ φιλοξενήθηκε στις συχνότητες της, δημιούργησε σχολή και εκπαίδευσε δεκάδες σκηνοθέτες και τεχνικούς μέσα από τις παραγωγές της. Σχεδόν όλοι οι γνωστοί σκηνοθέτες της δεκαετίας του ‘80 σκηνοθέτησαν ντοκιμαντέρ για την ΕΡΤ.
Το κείμενο της Πρωτοβουλίας μας τις ονομάζει εμβληματικές, όπως το Παρασκήνιο, Το Μονόγραμμα, Τα βιβλία στο Κουτί, Εποχές και Συγγραφείς, Οι Κεραίες της Εποχής μας. Δεν υπάρχουν αντίστοιχες εκπομπές σήμερα. Αλλά και νεότερες σειρές ντοκιμαντέρ, οι οποίες απέκτησαν το δικό τους κοινό, δεν ανανεώθηκαν και δεν αντικαταστάθηκαν.
Αν κάναμε το δικό μας αφιέρωμα στα 60 χρόνια ΕΡΤ θα προσθέταμε σειρές ντοκιμαντέρ που έγραψαν ιστορία και διαμόρφωσαν τον πολυφωνικό χαρακτήρα της Δημόσιας Τηλεόρασης.
Θα αναφέρω ενδεικτικά κάποιες ακόμη εκπομπές που κατέγραψαν πέρα από τις τέχνες, όψεις και πρόσωπα της ελληνικής κοινωνίας και έχουν και αυτές εξαφανιστεί από τη λογική της Δημόσιας τηλεόρασης. Οι «Κλειστοί χώροι» της Εύας Στεφανή. Η σειρά «Φιλοξενούμενοι» της Μύρνας Τσάπα.Το «Dogville» του Μάρκ Γκαστίν, «Τα ίχνη Ψυχής» της Πέννυς Παναγιωτοπούλου, «Τα Στέκια» του Νίκου Τριανταφυλλίδη. Δεν θέλω να σας κουράσω αλλά
να θυμίσω τι λείπει από τη Δημόσια Τηλεόραση που καθημερινά μοιάζει όλο και περισσότερο με την Ιδιωτική. Υπήρξαν σειρές με διανοούμενους και στοχαστές. Τα μονοπάτια της σκέψης του Γιάννη Κασπίρη, Αναζητώντας τη Βερενίκη του Φώτου Λαμπρινού με τον Γραμματικάκη, ο «Αιγαίο νυν και αεί» του Γιώργου Κολόζη, «Τα βουνά της Ελλάδας». Υπήρξαν Ιστορικές σειρές ντοκιμαντέρ όπως «Το ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ», καθώς και κάθε είδους εθνολογικά, ανθρωπολογικά, κοινωνιολογικά, επιστημονικά, περιβαλλοντικά, οικολογικά ντοκιμαντέρ που κατέγραφαν την πολύπτυχη συνθετότητα της ελληνικής κοινωνίας. Υπήρξαν πολιτιστικά magazino όπως τα «Χρώματα» του Γιάννη Έξαρχου με την Λουκία Ρικάκη, «Το Βάθος Πεδίου», το Hotel τρίτον με την Κατερίνα Πατρώνη και την Κατερίνα Ευαγγελάκου. Σήμερα δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο και δεν υπάρχει καν πολιτιστικό ρεπορτάζ στη Δημόσια Τηλεόραση. Ακόμη και τα πολιτιστικά ένθετα καταργήθηκαν, όπως και η εικαστική εκπομπή «Η εποχή των εικόνων» της Κατερίνας Ζαχαροπούλου. Υπάρχει κάποιο επιχείρημα από την ΕΡΤ; Κανένα. Ίσως σκέφτονται ότι ο Πολιτισμός δεν πουλάει, δεν φέρνει νούμερα τηλεθέασης. Ούτε αυτό ισχύει.
Αν δείτε τις τηλεθεάσεις της ΕΡΤ2 ΣΠΟΡ είναι μηδενικές. Εμείς λέμε ότι ο Πολιτισμός είναι υποχρέωση της Δημόσιας τηλεόρασης, δεν μετριέται σε νούμερα τηλεθέασης και απαιτούμε η ΕΡΤ να εκπληρώσει το θεσμικό της ρόλο.
Το Αρχείο της ΕΡΤ κάθε μήνα παρουσιάζει παλιότερες εκπομπές, αφιερώματα σε δημιουργούς ή σε θέματα που θεωρεί ότι έχουν ενδιαφέρον. Αν δείτε ένα δελτίο τύπου θα βρείτε εκπομπές του Γιώργου Εμιρζά με πορτρέτα δημιουργών, ασφαλώς πολλά Παρασκήνια, εκπομπές όπως “Η ΕΡΤ στη Βόρεια Ελλάδα” που έχουν σκηνοθετήσει ο Τάκης Παπαγιαννίδης, ο Δημήτρης Μαυρίκος, ο Μάνος Ευστρατιάδης, ο Σωτήρης Γκορίτσας και άλλοι. Θα βρείτε αυτές τις εκπομπές που ανέφερα λίγο πριν, γιατί το Οπτικοακουστικό Αρχείο πλουτίζει από τα ντοκιμαντέρ.
Σε λίγα χρόνια τι θα δείχνει το Αρχείο της ΕΡΤ; Θα ψάχνει στα πρωινάδικα και σε όλες αυτές τις εκπομπές που μιμούνται την ιδιωτική τηλεόραση;
Δεν είναι αυτός ο ρόλος της Δημόσιας Τηλεόρασης και επειδή την αγαπάμε όσο οι Διοικούντες, ξεκινήσαμε αυτή την Πρωτοβουλία γιατί νιώσαμε ότι ο Πολιτισμός είναι Απών, γιατί πλήττονται όλοι οι δημιουργοί που ασχολούνται με τον Πολιτισμό και επειδή για εμάς είναι ζήτημα ζωής η Δημοσία Τηλεόραση και ο Πολιτισμός.
Πληροφορίες: https://hellasdoc.gr
Παρατηρήσεις: Δελτίο Τύπου | Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ ΕΕΝ (Hellas Doc) | 3 Μαρτίου 2026
